May Day Greetings

HAYMARKET MARTYRS’ MONUMENT

‘ THE DAY WILL COME WHEN OUR SILENCE WILL BE MORE POWERFUL THAN THE VOICES YOU ARE THROTTLING TODAY ‘

Association For Democratic Rights- REPORT

AFDR Report on infant killing

AFDR report on infant killing accuses Rajindra hospital authorities

 

Gagandeep Ahuja

 

Sunday, 05 April 2009

 

PATIALA: The fire incident in children ward of local Government Rajindera hospital in which six kids were burnt alive was result of administrative lapses and gross negligence on the part of hospital staff. These conclusions were made in nine-page fact finding report prepared by Association for Democratic Rights Punjab(AFDR), Patiala unit, released Sunday.

AFDR report by its Patiala unit  had indicted the Rajindra Hospital senior authorities, head of the Pediatric Department for the administrative lapse at the time of incident.

The five member fact finding committee consists of President Ranjit Singh Ghuman, Secretary Vidu Sekhar Bhardwaj, Vice-President Bhagwant Singh Kanganwal, Joint Secretary Jagmohan Singh Uppal and Ghansham Joshi.

The committee took feedback of more than 15 persons including the hospital staff, eye witnesses, family members of the infants who died in the incident and other persons who managed to extinguish the fire and bring out five infants alive from the incubators.
In the report, the committee has came up with the conclusion that the immediate cause of fire broke was excessive load on the electric wires which were connected with the rod heaters and the leads connecting the phototherapy unit with the main plug through extension wires.

The committee President R.S Ghuman said, “the damage became five folds as five children together were put in one phototherapy unit, which was not only sub-standardised and improvised, but was also made of inflammable material including wood, ply and was covered with the cloth sheet that easily caught fire.”

Pointing towards the Rajindra Hospital authority, the committee members said that the Head of the Paediatric Department,Dr.K.K Locham, who is also overall incharge of the nursery unit continued to admit newly born infants in the unscientific phototherapy unit. Even in the phototherapy unit the hospital authorities kept five infants in single unit, whereas there is provision of keeping only one infant in single unit. “If the authorites would have taken precautions, then it was possible to reduce the extend of the incident,” said R.S Ghuman.

It is notable, that from the budgetary provision of Rajindra Hospital, the Medical Superintendent (MS) and Principal of Rajindra medical college can spend upto Rs one lakh each without the prior approval of higher authorities and the cost of scientific phototherapy unit ranges below Rs 20,000 each. The then MS who is now serving as Principal Dr. Surinder Singh told the committee that the hospital authorities have purchased five phototherapy units now.

The committee also alleged the negligence on the part of Director, Secretary and the Minister of Research and Medical Education and state government failing to monitor the hospital administration.

The committee demands atleast Rs 2 lakh compensation each for the family members of victim, with out any further delay release of the announced Rs 1 lakh compensation from the Prime Minister relief fund. The committee also demanded the filling of vacant medical and para-medical staff seats and to maintain the hospital nursery as per the MCI norms.

A Report by Association for Democratic Rights

21 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2008 ਨੂੰ ’’ਵੀਰ ਗਾਰਮੈਂਟਸ’’ (ਮਹਾਂਵੀਰ ਜੈਨ ਕਲੋਨੀ, ਟਿੱਬਾ ਰੋਡ ਨੇੜੇ ਤਾਜਪੁਰ ਰੋਡ, ਲਧਿਆਣਾ) ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਸਫੋਟਕ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੀ ਜਮਹੂਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਭਾ ਵਲੋਂ

ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ

ÜîÔÈðÆ ÁÇèÕÅð ÃíÅ ÁÅî éÅ×ÇðÕ» ç¶ îé¹¾ÖÆ ÁÇèÕÅð» çÆ ðµÇÖÁÅ ñÂÆ Ãð×ðî ÃîÅÇÜÕ Ãð¯ÕÅð ðµÖä òÅñ¶ ñ¯Õ» çÆ ÇÂµÕ Üæ¶ì¿çÆ þÍ ÇîåÆ BA ÁêÌËñ, @H ù ÒÒòÆð ×Åðî˺àÃÓÓ ÇòµÚ ԯ¶ ÇòÃ믯àÕ èîÅÕ¶ çÆ ÇÂÔ ØàéÅ ê¹ÇñÃ, êÌôÅÃé, ØàéÅ ÃæÅé òÅñ¶ ÇÂñÅÕ¶ ç¶ ñ¯Õ» Áå¶ Õµ¹Þ ÃîÅÇÜÕ ÕÅðÕ¹¿éÅ çðÇîÁÅé òÅç-ÇòòÅç çÅ ÇòôÅ ìäÆ Í ÇêÌ¿à Áå¶ ÇÂñËÕà½ÌÇéÕ îÆâÆÁÅ ÇòµÚ òÆ ÇÂà òÅç ÇòòÅç çÆ ÕÂÆ Ççé ÕÅëÆ ÚðÚÅ Ô¹¿çÆ ðÔÆÍ À¹çï¯Ç×Õ ÕÅÇîÁ» Áå¶ ÁÅî ñ¯Õ» ç¶ ÜÅé-îÅñ çÆ Ã¹ðµÇÖÁÅ éÅÿ ÇÂà ØàéÅ çÅ âÈ¿ØŠÿì¿è Ô¯ä ÕðÕ¶ ÔÆ ÃíÅ é¶ ÇÂµÕ åµæ Ö¯Ü Õî¶àÆ ìäÅ Õ¶ ÇÂà êÈð¶ îÅîñ¶ çÆ Ü»Ú Õðé çÅ ëËÃñÅ ÇñÁÅÍ ÇÂà åµæ Ö¯Ü Õî¶àÆ ÇòµÚ ê̯. Ü×î¯Ôé ÇÃ¿Ø (ÃÈìÅ Üéðñ ÃÕµåð) , ê̯. ¶.Õ¶. îñ¶ðÆ (ÇÜñÅ êÌèÅé, «ÇèÁÅäÅ) , ê̯. ê̶î òÅñÆÁÅ Áå¶ îéÜÆå Õ½ð éÅîÜç ÕÆå¶ ×Â¶Í ÇÂà Õî¶àÆ é¶ Ô¶á ÇñÖ¶ Ãð¯å» 寺 ñ¯óÄçÆ ÜÅäÕÅðÆ ÔÅÇÃñ ÕÆåÆ þ-

A. âÅÇÂðËÕà¯ð¶à ÁÅø ì¹ÁÅÇÂñð÷, ê³ÜÅìÍ

B. ÇâêàÆ âÅÇÂðËÕàð ëËÕàðÆ÷, «ÇèÁÅäÅÍ

C. ÁÇÃÃà˺à ñ¶ìð ÕÇîôéð, «ÇèÁÅäÅÍ

D. ëÅÇÂð Ãà¶ôé, ù¿çð é×ð, «ÇèÁÅäÅÍ

E. ÃÆ. ÁËî. ÃÆ. ÔÃêåÅñ, «ÇèÁÅäÅÍ

F. ÕÅñóÅ ÔÃêåÅñ, åÅÜê¹ð ð¯â, «ÇèÁÅäÅÍ

G. ØàéÅ ÃæÅé òÅñ¶ ÇÂñÅÕ¶ ç¶ ñ¯Õ Áå¶ BB ÁêÌËñ çÆÁ» ØàéÅò» î½Õ¶ ÔÅÜð ñ¯ÕÍ

H. Ç¿âÆÁé ì¹ÁÅÇÂñð÷ ÁËÕà AIBC.

I. ÁËÃ.ÁËÚ.ú. ôÌÆ ìñÇò¿çð ÇÿØ, ¶. ÁËÃ. ÁÅÂÆ. ôÌÆ ðÇÜ¿çð Õ¹îÅð Áå¶ ÁËÃ. ÁÅÂÆ. ôÌÆ ðÅÜ Õ¹îÅðÍ

A@.ÁËë.ÁÅÂÆ.ÁÅð. é¿ìð ABC Áå¶ ABD, ÇîåÆ BB ÁêÌËñ B@@H, æÅäÅ ìÃåÆ Ü¯è¶òÅñ, «ÇèÁÅäÅÍ

AA.íÅðå ÃðÕÅð ç¶ ×ÌÇÔ î¿åðÅÿ¶ çÆ éËôéñ Çâ÷ÅÃàð îËé¶Üî˺à âòÆ÷é çÆÁ» ×ÅÂÆâ ñÅÂÆé÷Í

AB.çëåð ÇâêàÆ ÕÇîôéð, «ÇèÁÅäÅÍ

ØàéÅ çÅ ÇêÛ¯Õó

ÇîåÆ BA ÁêÌËñ B@@H ù îÔ»òÆð ÜËé Õñ¯éÆ, ÇàµìÅ ð¯â, é¶ó¶ åÅÜê¹ð ð¯â «ÇèÁÅäÅ ÃÇæå ÒÒòÆð ×Åðî˺àÃÓÓ ÇòµÚ ôÅî ù åÕðÆìé H.C@ òܶ ÇÂµÕ ò¾âÅ ÇòÃë¯àÕ èîÅÕÅ Ô¯ÇÂÁÅÍ ÇÜà À¹êð¿å ÇÂà ÇÂîÅðå çÆ Ûµå ๾àÕ¶ ԶỠÁÅ Çâ¾×ÆÍ ÇòÃë¯à Ç¿éÅ ÜìðçÃå ÃÆ ÇÕ ÇÂà ÇòµÚ¯º À¹µâ Õ¶ ÜÅä òÅñÆ ÇòÃë¯àÕ Ãîµ×ðÆ é¶ åÕðÆìé ÁµèÅ ÇÕñ¯îÆàð çÈð íðêÈð é×ð ÇòµÚ àÅàÅ àÅòð ç¶ éÅÿ ñ×çÆÁ» ç¯ ç¹ÕÅé» ç¶ ñ˺àð òÆ å¯ó Ççµå¶Í ÇÂà ÇòÃë¯à ç¶ èîÅÕ¶ çÆ ÁòÅ÷ ù ÕÅëÆ çÈð åµÕ ÁÅñ¶ ç¹ÁÅñ¶ ç¶ ñ¯Õ» é¶ òÆ Ã¹ÇäÁÅÍ î½Õ¶ Óå¶ ëËÕàðÆ ÇòµÚ î½ÜÈç Õ¹µÞ ÕÅÇîÁ» Áå¶ ÁÅà êÅÃ ç¶ ñ¯Õ» ç¶ ÕÅëÆ Ãµà» òÆ ñµ×ÆÁ» Í

ÇÂÔ ØàéÅ BB ÁêÌËñ ç¶ ÁÖìÅð» çÆÁ» ùðÖÆÁ» çÅ î¹µÖ ÇòôÅ ìäÆ Áå¶ BC ÁêÌËñ ç¶ ÁÖìÅð» ÇòµÚ ÛêÆÁ» Öìð» Áé¹ÃÅð ðÅÔå ÕÅðÜ ÜñçÆ ô¹ðÈ Õðé çÆ î¿× Õð ðÔ¶ ñ¯Õ» çÆ ê¹Çñà éÅÿ Þóê Ô¯ÂÆÍ Öìð» ÇòµÚ çµÇÃÁÅ Ç×ÁÅ ÃÆ ÇÕ ðÅÜÇò¿çð ÇÿØ, ܯ Ö¹ç ù ñÖéÀÈ å¯º ÇéÕñä òÅñ¶ ÒÇì×¹ñÓ éÅîÆ îÅÇÃÕ ÁÖìÅð ç¶ êµåðÕÅð çµÃ ðÔ¶ Ãé, ù ê¹ÇñÃ ç¶ Õ¿î ÇòµÚ ð¹ÕÅòà êËçÅ Õðé, íÆó Á¿çð íóÕÅÔà êËçÅ Õðé Áå¶ ÇÂðÅçÅ Õåñ òð׶ ç¯ô» åÇÔå ØàéÅ ÃæÅé 寺 ÔÆ Ç×ÌëåÅð ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ

ÇÂà նà çÆ Ü»Ú êóåÅñ ç½ðÅé Ô¶á ÇñÖ¶

åµæ ÃÅÔîä¶ ÁŶ Ôé

A. ÃÅðÆ ÜÅäÕÅðÆ Áå¶ åµæ» ù دÖä 寺 ìÅÁç ÇÂÔ ×µñ Ãêµôà ðÈê ÇòµÚ ÃÅÔîä¶ ÁÅÂÆ þ ÇÕ ÒÒòÆð ×Åðî˺àÃÓÓ ÇòµÚ BA ÁêÌËñ çÆ ôÅî ù ÇÂµÕ ìÔ¹å íÅðÆ ÇòÃë¯à Ô¯ÇÂÁÅ ÇÜÃé¶ åÕðÆìé ÁµèÅ ÇÕñ¯îÆàð çÈð íðêÈð é×ð ÇòµÚ ç¯ ç¹ÕÅé» ç¶ ñ˺àð òÆ å¯ó Ççµå¶ ÃéÍ ÇÂà îÅîñ¶ éÅÿ ÿì¿Çèå æÅäÅ ìÃåÆ Ü¯è¶òÅñ, «ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ ÇîåÆ BB ÁêÌËñ, @H ù ÇñÖÆ ×ÂÆ ÁËë.ÁÅÂÆ.ÁÅð. é¿ìð ABC ÇòµÚ ÇÂà ÔÅçö ÇòµÚ ëµàó ԯ¶ î÷çÈð» ç¶ ÇìÁÅé» å¯º ÇÂÔ ÃÅìå Ô¹¿çÅ þ ÇÕ À¹Ô îôÆé» çÅ ×ðî êÅäÆ êËä éÅÿ ëµàó ԯ¶ ÇÜà 寺 ñµ×çÅ þ ÇÕ ÇÂà ÇòÃë¯à é¶ ×ðî êÅäÆ òÅñÆÁ» îôÆé» ù òÆ é¹ÕÃÅé êÔ¹¿ÚÅÇÂÁÅÍ ÇÂ¿é¶ òµâ¶ ÇòÃë¯à ù Çìé» ÇÕö Ü»Ú êóåÅñ ç¶ ÔÆ ÇÂµÕ ì¹ÁÅÇÂñð çÅ ÇòÃë¯à ÕðÅð ç¶ ÇçµåÅ Ç×ÁÅÍ Ü篺 ÇÕ ÇÂÔ ÜðÈðÆ å» éÔÄ ÇÕ ÇÂÔ ÇòÃë¯à ì¹ÁÅÇÂñð çÅ ÔÆ Ô¯ò¶Í ê¹ÇñÃ é¶ ÁÅêä¶ êµèð Óå¶ ñ¯óÄçÆ åëåÆô ÕðÕ¶ ÇÂÔ ÜÅéä çÆ òÆ Õ¯ÂÆ Õ¯Çôô éÔÄ ÕÆåÆ ÇÕ Ü¶ ÇÂÔ ÇòÃë¯à ì¹ÁÅÇÂñð çÅ ÔÆ ÃÆ å» ÇÂÃ ç¶ ëàä ç¶ ÕÆ ÕÅðä Ô¯ ÃÕç¶ Ãé? ÕÆ ÇÂÔ ì¹ÁÅÇÂñð Ç¿âÆÁé ì¹ÁÅÇÂñð÷ ÁËÕà AIBC ç¶ åÇÔå îé÷Èðô¹çÅ òÆ ÃÆ ÇÕ éÔÄ? ÕÆ ÇÂÔ ñ¯óÄç¶ ÇîÁÅð ê¹Èð¶ ÕðçÅ òÆ ÃÆ ÇÕ éÔÄ? ÕÆ ÇÂÔ êÌòÅéå êÌËôð À¹µêð ÔÆ ÚñÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÃÆ? ÕÆ îÅñÕ é¶ ÇÂµæ¶ ñ¯óÄç¶ Ã¹ðµÇÖÁÅ Ç¿åÜÅî ÕÆå¶ Ô¯Â¶ Ãé ÇÕ éÔÄ?

B. ÇòÃë¯à BA ÁêÌËñ B@@H çÆ ôÅî ù åÕðÆìé H.C@ òܶ Ô¯ÇÂÁÅÍ ÇÜà çÆ ÃÈÚéÅ ÇÕö ÁÅî ÁÅçîÆ ðÅÔÄ ê¹ÇñÃ ç¶ Õ¿àð¯ñ ðÈî Áå¶ é¶ó¶ ç¶ ëÅÇÂð ÇìÌ׶â ù À¹Ã¶ ò¶ñ¶ ê¹Ô¿Ú ×ÂÆ ÃÆÍ ëÅÇÂð ÇìÌ׶â çÅ ÃàÅë å¹ð¿å ØàéÅ ÃæÅé Óå¶ ê¹Ô¿ÇÚÁÅ, êð À¹Ôé» ù ìÅÔ𯺠ÔÆ ÇÂÔ ÕÇÔ Õ¶ òÅêà î¯ó ÇçµåÅ Ç×ÁÅ ÇÕ ÇÂµæ¶ ÇÕå¶ Áµ× éÔƵ ñµ×ÆÍ

þðÅé Õðé òÅÿÅ åµæ ÇÂÔ þ ÇÕ ÔÅçÃÅ×ÌÃå Ô¯ÂÆ ÇÂîÅðå ÇÜà ù ÇÕ ÒÒòÆð ×Åðî˺àÃÓÓ ÇÕÔÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÃÆ, ç¶ îÅñÕ é¶ ÇÂà ÇòÃë¯à ìÅð¶ ÇÕö òÆ Ã¿ì¿Çèå çëåð ù ÃÈÇÚå Õðé çÆ ÇÜ¿î¶òÅðÆ éÔÄ ÇéíÅÂÆÍ

C. ÇÂà ÇòÃë¯àÕ èîÅÕ¶ 寺 ìÅÁç êËçŠԯ¶ ÁËîðÜ˺ÃÆ ÔÅñÅå» éÅÿ éÇܵáä ñÂÆ ÇÜñÅ êÌôÅÃé ÇìñÕ¹ñ ÔÆ Áò¶ÃñÅ ñµ×çÅ þ ÇÜà çÆ ê¹ôàÆ ÃíÅ ò¾ñ¯º ÃÈÚéÅ ÁÇèÕÅð Õùé B@@E ç¶ åÇÔå ÇâêàÆ ÕÇîôéð «ÇèÁÅäÅ Õ¯ñ¯º î¿×Æ ×ÂÆ ÃÈÚéÅ ç¶ ÜòÅì 寺 òÆ Ô¹¿çÆ þ ÇÕ ÇÂà ÇòÃë¯à 寺 ìÅÁç Ç÷ñ·Å êÌôÅÃé é¶ Õ¯ÂÆ òÆ ðÅÔå ÕÅðÜ éÔÄ ÕÆå¶Í Ü篺 ÇÕ National Disaster Frame Work (a Roadmap) Áé¹ÃÅð ÁÇÜÔÆ ÃÇæåÆ ÇòµÚ ÇÜñÅ êÌôÅÃé Õ¯ñ Rapid Response àÆî», Disaster Management Õî¶àÆÁ», Hazard Safety Cells Áå¶ Õ¿àð¯ñ ðÈî ìä¶ Ô¯Â¶ Ô¯ä¶ ÚÅÔÆç¶ ÔéÍ

D. ÁËë.ÁÅÂÆ.ÁÅð. é¿ìð ABC Áé¹ÃÅð ÃæÅéÕ ê¹Çñà ù ÇÂà ÇòÃë¯à çÆ ÜÅäÕÅðÆ À¹Ã¶ ðÅå íÅò BA ÁêÌËñ B@@H ù ÁÅêä¶ Õ¿àð¯ñ ðÈî 寺 Çîñ ×ÂÆ ÃÆÍ ñ¶ÇÕé ê¹Çñà òñ¯º ÇÂà ÇòÃë¯à çÆ Ü»Ú êóåÅñ Õðé òÅÃå¶ î½Õ¶ ç¶ ÃìÈå» ù ùðµÇÖÁå ðµÖä ñÂÆ ÔÅçÃÅ×ÌÃå Ô¯ÂÆ ÇÂîÅðå ù ÃÆñ òÆ éÔÄ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ, éÅ ÔÆ Õ¯ÂÆ ÇðÕÅðâ ûÇíÁÅ Ç×ÁÅ Áå¶ éÅ ÔÆ å¹ð¿å ô¹ðÈ Õðé¶ ìäç¶ ìÚÅú ÕÅðÜ ÔÆ ÁÅð¿í¶ ×Â¶Í ÇÂà 寺 òÆ Áµ×¶ ê¹ÇñÃ é¶ îñì¶ Ú¯º ìðÅîç ԯ¶ ÃîÅé/ÃìÈå» ù òÆ ÇÕå¶ ÇðÕÅðâ éÔÄ ÕÆåÅÍ ÕÆ ÇÂÔ ÜÅä ì¹µÞ Õ¶ ÃìÈå» ù Ö¹ðç-ì¹ðç Õðé çÆ Õ¯ÂÆ Õ¯Çôô å» éÔÄ?

E. ÇîåÆ BB ÁêÌËñ B@@H ù ÇñÖÆ ÁËë.ÁÅÂÆ.ÁÅð. é¿ ABD ç¶ î¹åÅÇìÕ ÔÅçÃÅ×ÌÃå Ô¯ÂÆ ÇÂîÅðå ç¶ îÅñÕ ôÌÆ Ã¹ð¶ô òðîÅ é¶ ÁÅê¶ ÔÆ Õð¶é» î¿×òÅÕ¶ ê¹Çñà çÆ ×Ëð ÔÅÜðÆ ÇòµÚ À¹µæ¯º ÁÅêä¶ å½ð Óå¶ ÔÆ îñìÅ ÔàòÅÀ¹ä çÆ ÕÅðòÅÂÆ ô¹ðÈ Õð ðµÖÆ ÃÆÍ ÇÂÔ ÃìÈå» ù ÜÅä-ì¹µÞ Õ¶ Ö¹ðç-ì¹ðç Õðé çÆ Õ¯Çôô ÔÆ ñµ×çÆ þÍ

ÇÂñÅÕ¶ ç¶ ñ¯Õ» Áå¶ À¹µæ¶ êÔ¹¿Ú¶ ÒÇì×¹ñÓ ÁÖìÅð ç¶ ÃæÅéÕ êµåðÕÅð ôÌÆ ðÅÜÇò¿çð ÇÃ¿Ø òñ¯º îÅñÕ òñ¯º ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÇÂà ×ËðÕÅùéÆ ÕÅðòÅÂÆ (Çìé» ÇÕö ÇÜ¿î¶òÅð ÁÇèÕÅðÆ çÆ î½ÜÈç×Æ å¯º Çìé» îñìÅ ÔàÅÀ¹ä çÆ) Óå¶ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÇÂåðÅÜ ÔÆ Þ×ó¶ çÅ ÕÅðé ìÇäÁÅ ñµ×çÅ þÍ ÇÕªÇÕ ñ¯Õ» ù ôµÕ ÃÆ ÇÕ ÇÂîÅðå ç¶ îñì¶ Ô¶á ÇÂµæ¶ Õ¿î Õðé òÅñ¶ Õ¹Þ Ô¯ð î÷çÈð òÆ çì¶ Ô¯ ÃÕç¶ ÔéÍ ÇÂà ñÂÆ ñ¯Õ ÇÂÔ î¿¿× Õð ðÔ¶ Ãé ÇÕ ÇÂÔ îñìÅ ÇÕö ÇÜ¿î¶òÅð êÌôÅÃÇéÕ ÁÇèÕÅðÆ çÆ î½ÜÈç×Æ ÇòµÚ ÔÆ ÔàÅÇÂÁÅ ÜÅò¶Í

ÇÂµæ¶ ÇÂÔ ÇÜÕðï¯× þ ÇÕ ÒÒòÆð ×Åðî˺àÃÓÓ çÅ ÇÂÔ ïÈÇéà éÅ å» ëËÕàðÆ ÁËÕà AIDH ç¶ åÇÔå Ãì¿Çèå ÇòíÅ× Õ¯ñ ÇÕå¶ ðÇÜàðâ þ Áå¶ éÅ ÔÆ ôÅê Á˺â ÕîðôÆÁñ ÁËÃàËìÇñôî˺à ÁËÕà AIEH ç¶ åÇÔå ñ¶ìð ÇòíÅ× Õ¯ñÍ ñ¶ìð îÇÔÕîÅ ÇîåÆ AD/@E/B@@H ù ëËÕàðÆ îÅñÕ ç¶ À¹¹êð¯Õå ÁËÕà çÆÁ» èÅðÅò» AC(A), B@(A), BA(A) Áå¶ Çéïî-AI ç¶ åÇÔå ñ¯óÄçÅ ÇðÕÅðâ ê¶ô éÅ Õð ÃÕä, ëËÕàðÆ Á¿çð î¹ãñÆ ÃÔÅÇÂåÅ çÆ ÇÕ¾à éÅ ð¾Öä Áå¶ ê¶î˺à ÁÅë ò¶ÇÜ÷ ÁËÕà AICF Áå¶ ÇîÇéîî ò¶ÇÜ÷ ÁËÕà AIDH ÁèÆé ÕÂÆ ÚñÅé òÆ Õð ü¾ÇÕÁÅ þÍ

ÇÂµæ¶ ÔÆ ìà éÔÄ âÅÇÂðËÕàð ÁÅø ì¹ÁÅÇÂñð÷, Üñ¿èð ò¾ñ¯º ÇîåÆ BF-@D-@H ù ÇÂà ëËÕàðÆ ç¶ ÕÆå¶ ç½ð¶ ç½ðÅé òÆ îÅñÕ ÁÅêä¶ ÇÂà ÁçÅð¶ ñÂÆ ñ¯óÄçÅ ÇðÕÅðâ ê¶ô éÔÄ Õð ÃÇÕÁÅÍ ÇÂà ñÂÆ ÇÂÔ ïÈÇéà ÇÕå¶ òÆ ðÇÜÃàðâ éÅ Ô¯ä Áå¶ Ãì¿èå îÇÔÕî¶ å¯º ÁËé. ú. ÃÆ. éÅ ñ¶ Ô¯ä ÕðÕ¶ ÇÂà âÅÇÂðËÕà¯ð¶à òñ¯º òÆ ÁÅêä¶ êµåð é¿ìð AEFB ÇîåÆ @G/@E/B@@H ðÅÔÄ ÇÂà ïÈÇéà ç¶ îÅñÕ ù ÕÅðé çµÃ¯ é¯Çàà ÜÅðÆ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ ÇÂà ñÂÆ ÇÂµæ¶ ×ËðÕÅùéÆ Õ¿î Ô¹¿çÅ Ô¯ä ÕðÕ¶ îÅñÕ ñ¯Õ» çÆÁ» éÜð» 寺 ìÚ Õ¶ ÔÆ ÃÅðÆ ÕÅðòÅÂÆ ÕðéÆ ÚÅÔ¹¿çÅ ÃÆÍ

F. ðÅÜÇò¿çð ÇÃ¿Ø ù ØàéÅ ÃæÅé 寺 ÔÆ ôÅî G òܶ 寺 ìÅÁç Ç×ÌëåÅð ÕÆåÅ ÇçÖÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ þ (ÇÜò¶º ÇÕ ÇîåÆ BC ÁêÌËñ B@@H ç¶ ÁÖìÅð» ÓÚ ÛêÆÁ» Öìð» Áå¶ ë¯à¯Á» 寺 Ãêµôà þ)Í Ü篺 ÇÕ ÁËë.ÁÅÂÆ.ÁÅð. é¿ìð ABD î¹åÅìÕ «µà Ö¯Ô çÆ òÅðçÅå D òܶ Ô¯ÂÆ çµÃÆ ×ÂÆ þÍ ÕÆ Õ¯ÂÆ ÁÇÜÔÅ ç¯ôÆ ÔîñÅ ÕðÕ¶ «µà-Ö¯Ô Õðé 寺 ìÅÁç «µà¶ ԯ¶ îÅñ Ãî¶å òÅðçÅå 寺 ñµ×í× C ؿචìÅÁç åµÕ À¹µæ¶ ìËá Õ¶ ê¹Çñà կñ¯º Ç×ÌëåÅð Ô¯ä çÅ Ç¿åÜÅð ÕðçÅ ðÔ¶×Å? ôÌÆ ê³ÕÜ Õ¹îÅð ×¹êåÅ Áå¶ À¹Ãç¶ ÃÅæÆÁ» é¶ ÁÅêä¶ éÅÿ òÅêðÆ ØàéÅ ê¹Çñà ڽÕÆ, ÇàµìÅ ð¯â, «ÇèÁÅäÅ ù BB ÁêÌËñ B@@H ù ôÅî G.@@ òܶ ÇçµåÆÍ Ü篺 ÇÕ ÇÂà îÅîñ¶ ÓÚ çðÜ ÕÆåÆ ×ÂÆ ÁËë.ÁÅÂÆ.ÁÅð. é¿ìð ABD Áé¹ÃÅð ÇÂÔ ØàéÅ ôÅîÆ D òܶ òÅêðÆÍ òÅðçÅå Ô¯ä ç¶ Ã (ÚÅð òܶ) Áå¶ ê¹Çñà ڽºÕÆ ù ÃÈÚéÅ êÌÅêå Ô¯ä ç¶ Ã (G òܶ) ÇòµÚ Çå¿é Ø¿ÇàÁ» çÅ òÕëÅ þÍ òÅðçÅå òÅñÆ Ü׷Š寺 Õ¹Þ ÔÆ ÇÕñ¯îÆàð çÈð ê¹Çñà ڽºÕÆ ù ÃÈÚéÅ ç¶ä ÇòµÚ Ô¯ÂÆ Â¶éÆ ñ¿îÆ ç¶ðÆ òÆ À¹êð¯Õå ÁËë.ÁÅÂÆ.ÁÅð ÇòÚñÆ ÕÔÅäÆ Óå¶ ôµÕ êËçÅ ÕðçÆ þÍ

G. À¹êð¯Õå 寺 ñµ×çÅ þ ÇÕ ÃæÅéÕ ê¹Çñà ÁÇèÕÅðÆÁ», ÔÅçÃÅ×ÌÃå Ô¯ÂÆ ÇÂîÅðå ç¶ îÅñÕ Áå¶ À¹Ãç¶ ç¯Ãå» çÆ ÇîñÆí¹×å éÅÿ ÔÆ ÇÂÔ ÞÈáÆ ÁËø.ÁÅÂÆ.ÁÅð. é¿ìð ABD ÇåÁÅð ÕÆåÆ ×ÂÆ þÍ

H. ÁËë.ÁÅÂÆ.ÁÅð. é¿ìð ABC ÇòµÚ ÕÅñóÅ ÔÃêåÅñ ÇòµÖ¶ çÅÖñ ÒÒòÆð ×Åðî˺àÃÓÓ ÇòµÚ Õ¿î Õðç¶ ÇÂµÕ ÜõîÆ î÷çÈð çÅ é» Çòܶ Õ¹îÅð çµÇÃÁÅ Ç×ÁÅ þÍ îËâÆÕñ ÇðÕÅðâ Áé¹ÃÅð ÇÂà î÷çÈð çÆ À¹îð îÇÔÜ AC ÃÅñ þÍ êð ÿì¿Çèå ê¹Çñà ÁÇèÕÅðÆ é¶ ìÅñ î÷çÈðÆ ð¯ÕÈ ÕÅùé ç¶ åÇÔå îÅñÕ ç¶ ÇÖñÅø Õ¯ÂÆ ÕÅðòÅÂÆ éÔÄ ÕÆåÆÍ Áå¶ ÁÅêä¶ ÇÂà ×Ëð-ÕÅùéÆ ÕÅð¯ìÅð ðÅÔÄ ÒÒÕÅøÆ òðÕð» çÆ ÜÅé ù ÖåðÅ êËçÅ ÕðéÓÓ (ÁËë.ÁÅÂÆ.ÁÅð. é¿ìð ABC), ÜÅäì¹µÞ Õ¶ ÃìÈå» ù Ö¹ðç ì¹ðç Õðé Áå¶ ÇòÃë¯à 寺 ìÅÁç ÇÕö òÆ ÃðÕÅðÆ ÇòíÅ× ù ÇÂÃçÆ ÃÈÚéÅ éÅ ç¶ä òÅñ¶ îÅñÕ ç¶ ÇÖñÅë ìÔ¹å ÔÆ éðî èðÅò» BHE ( Áµ× Áå¶ ìñäôÆñ êçÅðæ» êÌåÆ ñÅêÌòÅÔÆ) Áå¶ BHG (îôÆéðÆ êÌåÆ ñÅêÌòÅÔÆ) ç¶ åÇÔå ÔÆ êðÚÅ çðÜ ÕÆåÅ þÍ ÇÂÔ åµæ òÆ ê¹Çñà çÆ íÈÇîÕÅ Óå¶ ÇÂµÕ Ô¯ð ôµÕ Öó·Å ÕðçÅ þÍ

I. î½Õ¶ ç¶ ×òÅÔ» Áå¶ ÁÖìÅðÆ Çðê¯ð໠寺 Õî¶àÆ ù ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ êÌÅêå Ô¯ÂÆ þ ÇÕ ÔÅçÃÅ×ÌÃå Ô¯ÂÆ ÇÂîÅðå çÅ îÅñÕ À¹Ã¶ ðÅå ÇòÃë¯à 寺 ìÅÁç Õ¹Þ ÃîÅé À¹áÅ-À¹áÅ Õ¶ ÇÕèð¶ Ô¯ð ñË Õ¶ ÜÅ ÇðÔÅ ÃÆÍ ñ¶ÇÕé ÇòÃë¯à 寺 ìÅÁç ÇÜà åð·» ç¶ ÇíÁÅéÕ ÔÅñÅå ÇÂµæ¶ ìä ׶ Ãé À¹Ôé» ù ç¶Öç¶ Ô¯Â¶ ñ¯Õ» çÆ ÇÂÔ ÜÅÇÂÜ î¿× ÃÆ ÇÕ îÅñÕ ù êÇÔñ ç¶ ÁèÅð Óå¶ ìÚÅú ÕÅðÜ ô¹ðÈ ÕðòÅÀ¹ä òµÿ ÇèÁÅé ç¶äÅ ÚÅÔÆçÅ þ éÅ ÇÕ ÁÅêäÅ îÅñ-ÁÃìÅì ûíä òµÿÍ ÇÕªÇÕ ñ¯Õ» ù âð ÃÆ ÇÕ ÔÅñ¶ Õ¹µÞ Ô¯ð î÷çÈð òÆ îñì¶ Ô¶á çì¶ Ô¯ ÃÕç¶ ÔéÍ î½Õ¶ Óå¶ êÔ¹¿ÚÆ ê¹ÇñÃ é¶ òÆ ñ¯Õ» ç¶ ÇÂà ÜÅÇÂÜ ÇëÕð ù ׿íÆðåÅ éÅÿ éÔÄ ÇñÁÅÍ

A@. ôÌÆ ðÅÜÇò¿çð ÇÃ¿Ø Ü¯ ÇÕ ÒÇì×¹ñÓ ÁÖìÅð ç¶ ÃæÅéÕ êµåðÕÅð Ô¯ä ç¶ éÅå¶ BB ÁêÌËñ çÆ ç¹ÇêÔð 寺 ÔÆ ØàéÅ ÃæÅé Óå¶ î½ÜÈç Ãé ç¶ ÇìÁÅé Áé¹ÃÅð, ÒÒ À¹¹Ã¶ ôÅî åÕðÆìé E.@@ òܶ Ü篺 îÅñÕ Áå¶ À¹Ãç¶ ì¿ÇçÁ» é¶ î½Õ¶ Óå¶ ÔÅ÷ð ì¶ÕÃÈð ñ¯Õ» çÆ Õ¹µàîÅð ÕðÕ¶ À¹Ôé» ù À¹µæ¯º íÜÅÀ¹äÅ ô¹ðÈ ÕÆåÅÍ å» î˺ Ö¹ç å¹ð¿å ÇÂà ÇÂñÅÕ¶ éÅñ ÿì¿Çèå ÁËÃ.êÆ. ôÌÆ ÃµÜä ÇÃ¿Ø ÚÆîÅ ù ÁÅêä¶ î¯ìÅÂÆñ é¿. IHHHF-EEFFC 寺 ì¶ÕÃÈð ñ¯Õ» çÆ Ô¯ ðÔÆ ÇÂà չµàîÅð çÆ ÜÅäÕÅðÆ ÇçµåÆ ÃÆ Áå¶ ÁêÆñ ÕÆåÆ ÃÆ ÇÕ À¹Ô ÁÅê ÁÅ Õ¶ ÇÂà éÅÜ¹Õ ÃÇæåÆ ù ÿíÅñäÍ ñ¯ó êËä Óå¶ ÇÂÔé» ë¯é ÕÅñ» çÅ ÇðÕÅðâ òÆ ê¶ô ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍÓÓ ÇÂà ÇìÁÅé 寺 ÇÂÔ ÃòÅñ ÖóÅ Ô¹¿çÅ þ ÇÕ ÁÅÖð îÅñÕ ñ¯Õ» 寺 ÕÆ Û¹êÅÀ¹äÅ ÚÅÔ¹¿çÅ ÃÆÍ

À¹êð¯Õå åµæ» 寺 Ãêôà þ ÇÕ ÇÂà ÃÅð¶ îÅîñ¶ ÇòµÚ ÕÂÆ êµèð» Óå¶ îé¹¾ÖÆ ÁÇèÕÅð» çÆ Ø¯ð À¹ñ¿ØäÅ Ô¯ÂÆ þ Áå¶ ñ¯Õ» çÆÁ» ÜÅé» ìÚÅÀ¹ä êÌåÆ êÌôÅÃé çÆ Õ¯ÂÆ ÇëÕðî¿çÆ ÇÕèð¶ òÆ é÷ð éÔÄ ÁÅÂÆÍ À¹ñàÅ ê¹Çñà Óå¶ Ç÷ñÅ êÌôÅÃé çÆ î÷çÈð» Áå¶ ÁÅî ñ¯Õ» ç¶ ÜÅé-îÅñ êÌåÆ Áµå çÆ ì¶ñÅ×åÅ (Non-concern) Áå¶ ×Ëðÿò¶çéôÆñåÅ (Insenstivity) ÃÅÔîä¶ ÁÅÂÆ þÍ Ü¶Õð Õµñ Õñ½·ä ù «ÇèÁÅä¶ çÆ ÇÕö Ô¯ð òµâÆ ëËÕàðÆ Á¿çð Õ¯ÂÆ ÇíÁÅéÕ ÔÅçÃÅ òÅêð Ü»çÅ þ å» À¹çï¯Ç×Õ ÕÅÇîÁ» Áå¶ ÁÅî ôÇÔðÆÁ» ç¶ ÜÅé-îÅñ çÅ å» ìà ðµì ÔÆ ðÅÖÅ Ô¯ò¶×ÅÍ

ÇÂà ñÂÆ ÃíÅ ÇÂÔ î¿× ÕðçÆ þ ÇÕ :

A. ê¿ÜÅì ÃðÕÅð ÇÕö ÁÇèÕÅðå ¶ܿÃÆ å¯º ÇÂà îÅîñ¶ çÆ À¹µÚ êµèðÆ Ü»Ú ÕðòÅò¶ Áå¶ ÁÅêäÆÁ» ÇÜ¿î¶òÅðÆÁ» êÌåÆ Õ¹åÅÔÆ òðåä òÅñ¶ ÁÇèÕÅðÆÁ»/ÇòÁÕåÆÁ» ÇÖñÅø ìäçÆ ÕÅùéÆ ÕÅðòÅÂÆ             Õð¶Í

B. ÇÜñÅ êÌôÅÃé ÁÅêä¶ êµèð Óå¶ Õ¯ÂÆ òÆ ìÚÅú ÕÅðÜ éÅ ÕÆå¶ ÜÅä çÅ ÜéåÕ ÃêôàÆÕðé ç¶ò¶Í

C. ÇÂà îÅîñ¶ ÇòµÚ æÅäÅ ìÃåÆ Ü¯è¶òÅñ, «ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ ÇîåÆ BB ÁêÌËñ B@@H ù çðÜ ÕÆåÆÁ»             ÁËë.ÁÅÂÆ.ÁÅð é¿ìð ABC Áå¶ ABD çÆ òÆ ÇòíÅ×Æ Ü»Ú ÕðòÅÂÆ ÜÅò¶Í

D. ÇÜñÅ êÌôÅÃé ÇðÔÅÇÂôÆ Õñ¯éÆÁ» ÇòµÚ Çìé» ÇÕö ùðµÇÖÁÅ Ç¿åÜÅî» å¯º Úµñ ðÔ¶             ÁÇÜÔ¶ ÁäÁÇèÕÅðå ïÈÇé໠ܯ À¹çï¯Ç×Õ ÕÅÇîÁ» Áå¶ ÁÅî ñ¯Õ» ç¶ ÜÅé-îÅñ ù ׿íÆð ÖåðÅ             ìä¶ Ô¯Â¶ Ôé, ìÅð¶ ÇÂµÕ íðò» Ãðò¶Öä ÕðòÅÕ¶ å¹ð¿å ñ¯óÄç¶ Õçî üµÕ¶ å» ÇÕ ÁÅî ôÇÔðÆÁ» ç¶             ÜÅé-îÅñ çÆ ðµÇÖÁÅ Ô¯ ÃÕ¶Í

êÌÕÅôÕ :- ê̯. Ü×î¯Ôé ÇÿØ,

(ÃÈìÅ Üéðñ õÕåð)

# BD@I, ÇÕÌôéÅ é×ð,

ÃÅÔîä¶ ÁÅðåÆ ÇÃé¶îÅ,

«ÇèÁÅäÅÍ

ë¯é é¿.- IHAD@-@AHCF

Association For Democratic Rights report on Jallianwala Bagh incident

ÜîÔÈðÆ ÁÇèÕÅð ÃíÅ é¶ ÜÇñ·Á»òÅñÅ ìÅ× ØàéÅ çÆ êóåÅñ ÕÆåÆ

Á³ÇîÌåÃð, F îÅðÚ (ñ»ìÅ)-ÜîÔÈðÆ ÁÇèÕÅð ÃíÅ çÆ Ç÷ñ·Å Õî¶àÆ é¶ ÜÇñ·Á»òÅñÅ ìÅ× í¿éå¯ó ØàéÅ çÆ ÁÅêä¶ ê¼èð Óå¶ Ü»Ú Õðé À°êð¿å ÜÅðÆ ÕÆåÆ ÇÂÕ Çðê¯ðà ÇòÚ ÇÂà í¿éå¯ó çÆ ÕÅðòÅÂÆ ù Ü÷ìÅåÆ å½ð Óå¶ é½ÜòÅé» ç¶ îé» ù êÔ¹¿ÚÆ á¶Ã ÓÚ¯º À°êܶ ÇÚéÅåîÕ êÌ×àÅò¶ çŠÿնå ç¼ÇÃÁÅ ÔËÍ Õî¶àÆ é¶ ÁÅÇÖÁÅ ÔË ÇÕ ÜÇñ·Á»òÅñÅ ìÅ× çÆ ÃÅîðÅÜ Çòð¯èÆ ÇÂÇåÔÅÃÕ Çç¼Ö ù ÕÅÇÂî ð¼ÇÖÁÅ ÜÅò¶ Áå¶ ÇÂà ÇòÚ Õ¯ÂÆ åìçÆñÆ éÅ ÕÆåÆ ÜÅò¶Í Ç÷ñ·Å ÃÕ¼åð ïôêÅñ ÞìÅñ ç¶ çÃåõå» Ô¶á ÜÅðÆ ÕÆåÆ Çðê¯ðà ÇòÚ ç¼ÇÃÁÅ ÔË ÇÕ ÇÂÔ êóåÅñ Õðé òÅÇñÁÅ ÇòÚ ÃÕ¼åð ïôêÅñ ÞìÅñ, âÅ: êðÇî³çð ÇóØ, Ã: ×¹ðìÚé ÇóØ, Ã: ÁîðÜÆå ÇÃ³Ø ìÅÂÆ, Ã: ×¹ðç¶ò ÇÃ³Ø ÕÅñÅ Áå¶ Ã: ÁÜÆå ÇÃ³Ø ëåÅÔê¹ð ôÅîñ ÃéÍ êóåÅñÆÁÅ Õî¶àÆ é¶ ÇÂà îÅîñ¶ Ãì¿èÆ ò¼Ö-ò¼Ö ñ¯Õ» 寺 ÜÅäÕÅðÆ ÇÂÕ¼åð ÕÆåÆ ÔËÍ À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂÔ ñÅáÆÚÅð÷ À°Ã ò¶ñ¶ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ, Ü篺 é½ÜòÅé òÅêà êðå ðÔ¶ ÃéÍ À°é·» ÇÕÔÅ ÔË ÇÕ ÇÂà ïÅç×Åð çÆ Çç¼Ö ÇòÚ Õ¯ÂÆ åìçÆñÆ éÅ ÕÆåÆ ÜÅò¶, é½ÜòÅé» ù ÇÔðÅÃå ÓÚ ð¼Öä Áå¶ ñÅáÆÚÅð÷ Õðé òÅñ¶ ê¹Çñà î¹ñÅ÷î» ÇÖñÅø ÕÅùéÆ ÕÅðòÅÂÆ ÕÆåÆ ÜÅò¶Í