Archive for jasvir samar

Jasvir Samar’s reply to Rajinder Rahi

Posted in Paash-Rajinder Rahi with tags on May 8, 2009 by paash

pwS bwry bihs: q`QW dy Awr-pwr

 

rwijMdr rwhI dI duhrwA vwlI it`pxI pVH ky pihlW qW iehI &Yslw kIqw ik ies bihs dw hux koeI mqlb nhIN ikauNik myry do lyKW ‘pwS hox dw mqlb’ Aqy ‘^wilsqwnI hox dw mksd’ ivc mYN jo nukqy auTwaux dw Xqn kIqw sI, aus bwry rwhI au~kw hI ^wmoS hY[ pihly lyK ivc mYN jo q`Q pyS kIqy sn, auh rwhI dI ikqwb Aqy ieMtrivaU dI aus buinAwd dy qMUby aufwauNdy sn ijnHW nMU AwDwr bxw ky aus ny pwS Aqy nkslI lihr au~qy h`lw bolx dw As&l Xqn kIqw sI[ dUjy lyK ivc aunHW lokW dw izkr sI jo ^wilsqwn dy nW Q`ly AwpxI h`tI clw rhy hn[

 

ies qoN ielwvw srdwrw isMG mwhl, suKdrSn n`q Aqy gurbcn dy lyKW ivc hiQAwrW, isDWq, Drm, AprySn bilaU stwr, sRI Akwl q^q, ivrsy Awid bwry ijhVIAW g`lW kIqIAW geIAW, aunHW dw jvwb dyx dI QW muV ky g`l nwgIrYfI DVy ‘qy lY AWdI geI[ ieh g`l smJ qW pYNdI hY ik Ajmyr isMG nMU Awpxy purwxy swQIAW i^Lw& gubwr k`Fx dw mOkw iml irhw hY pr jykr auh pMjwb dy msilAW bwry r`qI Br vI sMjIdw huMdw qW iek qW rwhI dy nW dI QW Awpxy nW hyT ilKdw, dUjy mu`idAW ivc mroVIAW pwaux dI QW is`DI g`l krdw[ 

 

jdoN myrw pihlw lyK ‘pwS hox dw mqlb’ isrjxw-151 ivc CipAw sI qW rwijMdr rwhI ny pihlW Pon au~qy Aqy iPr pMjwbI XUnIvristI kYNps ivc Acwnk imlx mOky mYnMU vDweI id`qI sI- AKy, pihlW ieh bihs isAwsI hlikAW ivc sI, hux swihqk hlikAW ivc vI Aw geI hY[ jdoN aus dy nW hyT myry ies lyK dw jvwb CipAw qW g`l hI hor sI[ mYnMU mwnisk qOr ‘qy bImwr vI iliKAw igAw[ Awpxy pihly lyKW ivc ilKI myrI ieh g`l rwhI ny Awpy hI swbq kr id`qI ik ieh Gcolw drAsl Ajmyr isMG pw irhw hY[ ies dI ies qoN v`fI imswl hor kI ho skdI hY ik ikqwb ivc Ajmyr isMG dy mUMhoN khIAW g`lW hU-b-hU AYqkIN rwhI dy nW hyT Cp geIAW hn[ ies krky mYN hux vI rwhI dI QW Ajmyr isMG nMU sMboDn krky g`l krWgw[

 

ies qoN pihlW inaU jrsI vwly primMdr isMG dI g`l[ Ajmyr isMG dIAW do ikqwbW pVHn vwlw jy ieh kihMdw hY ik auhnMU pwS-rwhI vwlI bihs dw pqw nhIN qW ikqy gVbV zrUr hY[ jy ikqy auh AwpxI ^ws nukqw-ingwH nMU C`f ky bihs dOrwn au~Ty nukiqAW nMU iek pRsMg ivc r`K ky pVHdw qW aus nMU pqw lgdw ik ieh nukqy pMjwb ivc rihMdy lokW dI izMdgI nwl ikMny fUMGy juVy hoey hn[ ieh iksy eIrKwlU qy sVIAl bMdy dy mZz AMdr kurbl kurbl krdy ijrm nhIN ijvyN primMdr ny iliKAw hY, blik aunHW lokW dy mZzW ivc kurbl kurbl krdy ijrmW dI pCwx Aqy inSwndyhI leI iek hMBlw hn ijnHW ny pMjwbI nOjvwnW dy lhU nwl Bry kVwhy fIk ley Aqy fkwr q`k nhIN mwirAw[ ieh dwAvw qW styt i^Lw& lVweI dw krdy hn pr sMgq dw iDAwn ienHW nMU au~kw nhIN huMdw[ ieh swrw izkr mYN A`gy krWgw pr vIr primMdr nMU isr& iek g`l kihxI hY ik bdys qoN idsdw pMjwb hor hY[ ieh auh pMjwb hY jo Ajmyr isMG vrigAW dIAW AYnkW QwxI prdysIAW q`k pu`jdw hY[ ieh lok ‘ieh syvw’ krn dI prdysIAW Aqy pMjwb ivc rihMdy lokW qoN bhuq v`fI kImq vsUl kr rhy hn[ ho skdw hY ies bwbq Awaux vwly vkq dOrwn kdy ivsQwr sihq Kulwsw hovy[

 

myrI smJ hY ik ^wilsqwn nwl moty qOr ‘qy iqMn qrHW dy lok juVy[ pihly, ijhVy Dwrimk ibrqI vwly sn[ies dw Kulwsw sMdIp kOr dI ikqwb ‘ibKVw pYNfw’ ivc AwauNdw hY[ sRI Akwl q^q au~qy hmly dI ^br suxdy swr ienHW lokW dy idl bL au~Ty sn Aqy ieh vwho-dwhI AMimRsr v`l c`l pey sn[ ienHW ivc sMdIp kOr vrgy sYkVy inrml idl jIAw-jMq Swml sI[ dUjy, ijnHW au~qy jW pirvwr dy jIAW au~qy pulIs ny qS`dd FwieAw[ ienHW lokW dw pYr iek vwr GroN bwhr ipAw ik muV vwpsI nw ho skI[ qIjy, ijhVy bOiDk hlikAW ivc ivcrdy sn[ Awpxy ihswb-ikqwb muqwbk c`lx dy ieh mwihr lok pMjwb dI DrqI au~qy fu`lHy lhU nwl hux AwpxI kwieAw klp krn ivc ruJy hoey hn[ ies pRsMg ivc Ajmyr isMG dI isr& iek g`l d`s ky A`gy c`l pvWgw…

 

myry nwl lMmI mulwkwq dOrwn aus ny ikhw sI ik sRI Akwl q^q au~qy hmly vyly auh AwpxI pwrtI dy hY~fkuAwrtr ivc iek`lw sI[ audoN kuJ Kws krn dI hwlq ivc nhIN sI[ drAsl ies Gtnw nMU mwmUlI smJx dw ijhVw doS auh pwS au~qy lwauNdw hY, auh aus (Ajmyr isMG) au~qy AYn iP`t bYTdw hY[ nhIN qW koeI kwrn nhIN sI ik auh sMdIp kOr vWg AMimRqsr v`l cwly nw pwauNdw pr sMdIp vWg auh audoN drd nwl ivMinHAw hI nhIN sI igAw[ audoN auh Drm Aqy kOm (pMjwbI) dI lVweI nMU v`K v`K krky vI dyKdw sI[ ieh qW bwAd dIAW isAwsI loVW sn jo aus nMU aus pwsy m`lo-zorI iK`c qurIAW[ ie`Qy aus dy ilKy Sbd ibAwn kr irhw hW[ pwTk Awpy AMdwzw lw lYx ik ^wilsqwn nwl aus dw ikMnw ku srokwr hY…

 

28 julweI, 1988 nMU jdoN Ajy pwS dy kql nMU 4 mhIny hI hoey sn, kwmryf cwrU mOjUmdwr dy ShIdI idn mOky jwrI pYNPilt ‘KwVkU is`K lihr ‘qy pVcolvIN Jwq-kuJ kImqI sbk qy is`ty’ ivc auh ilKdw hY:

 

ieh (^wilsqwnI) lihr qrkSIl AwDwr ‘qy nhIN lVI jw rhI[ lihr dI ies mUl mrz ‘coN hI auh sB Zlq nIqIAW, pYNqVy qy Aml jnm lY rhy hn ijhVy nw isr& ies lihr dy ivkws nMU, sgoN dyS Br dy hornW isAwsI vrqwirAW nMU vI mwVy ru^ pRBwivq krdy hn[(pMnw 13)

 

is`K KwVkUAW ny AwpxI Dwrimk qMgnzrI qy AxivigAwnk soc sdkw, kyNdrI hwkmW i^Lw& AwpxI j`do jihd nMU is`KW qy ihMdUAW dI lVweI hI bxw C`ifAw hY[ jy is`K KwVkUAW ny AwpxI soc qy nIqI AMdr iPrkwpRsq hwkmW qy ihMdU BweIcwry nwl sbMDq jn-sDwrn lokW ivckwr inKyVw kIqw huMdw Bwv jykr auhnW ieh g`l jwx leI huMdI ik BwrqI hwkmW dI ihMdU iPrkwpRsq socxI dy bwvjUd dyS Br AMdr ihMdU vrg dy v`fy ih`sy Awpxy ielwkweI qy kOmI ih`qW nMU lY ky kyNdrI hwkmW i^lw& iq`KI lVweI dw ru^ kr skdy qy kr rhy hn, Aqy jykr auhnW BwrqI hwkmW nMU ihMdU BweIcwry nwl sbMDq lokW ‘coN inKyVn leI iehnW kOmI ielwkweI lihrW nMU Awpxy vjoN it`ikAw huMdw, qW kyNdrI hwkmW leI dyS Br AMdr AMnHW ihMdU jnMUn BVkwauxw muSikl ho jwxw sI[(pMnw 15)

 

iek`ly is`KW dI v`KrI , suqMqr irAwsq kwiem krn dw audyS qy nwArw qrkSIl (rYSnl) Aqy inAweIN nhIN bxdw[ ieh is`K Drm dIAW isiKAwvW Anuswr vI drusq nhIN bxdw[ jykr kyNdrI hwkmW dy ZulwmI dy jUly nMU lwh ky pMjwb AMdr iek inAweIN qy jmhUrI rwj kwiem kIqw jwvy qW aus AMdr is`KW dw pUrI-sUrI AwzwdI dw in`G mwnx dw supnw qy audyS vI pUrw ho skygw, Aqy pMjwb dI ZYr is`K vsoN dy pMjwbI dyS Bgq ih`isAW dI AwzwdI au~qy vI koeI AWc nhIN AwvygI[ (pMnw 17-18)

 

iesy pYNPilt ivc auh pwS (iliKAw hY–pwS ijs nMU kuJ ^wilsqwnI k`tVpMQIAW ny Awpxy AMnHy jnMUn qy bysmJI ‘coN kql krky iek b`jr gunwh kr mwirAw hY) dIAW tUkW jsvMq isMG kMvl dI qih lwaux leI vrqdw hY (pMnw 21-22)[ ie`Qy hI b`s nhIN, ivSv nwQ iqvwVI bwbq AwKdw hY ik aus dI pMjwbI bolI, swihq Aqy siBAwcwr nMU dyx iksy qoN G`t nhIN (pMnw 16)[

 

myrw ies bihs ivc d^l dyx dw iek hI mksd sI ik ies bihs dy aunHW sUqrDwrW dI AslIAq lokW A`gy nSr kIqI jwvy ijhVy hr vwr prdy ip`Cy rih ky AwpxI h`tI clwauNdy hn[ myrI smJ hY ik Aijhy doglypx Aqy msilAW nMU nij`Ty bZYr pMjwb nMU aus GuMmxGyrI ivcoN nhIN k`iFAw jw skdw ijs ivc Ajmyr isMG vrgy Psw rhy hn[ myry lyKW ivc cu`ky nukiqAW ‘qy g`l krn dI QW auh AMdr hI AMdr GuLdw Aw^rkwr KwmoS ho igAw[ aus dy ieauN hr vwr mYdwn ivcoN B`jx bwbq suKdrSn n`q ny Awpxy lyK ivc KUb iliKAw hY[

 

drAsl ies bihs dw koeI puKqw AwDwr hI nhIN sI[ nhIN qW koeI kwrn nhIN sI ik ies bihs dy sUqrDwr bxy ‘AMimRqsr tweImz’ dy sMpwdk dljIq isMG srW isr& iek iDr dIAW ilKqW hI Cwpdy[ auh ivroDI ivcwrW nMU vI QW idMdy[ ieh ies krky vI zrUrI sI ikauNik srW jI Awp p`qrkwrI ivc pySyvr phuMc dy bVy ^YrKvwh rhy hn pr rwijMdr rwhI Aqy Ajmyr isMG dIAW byQvIAW kwrn auh vI dUjI iDr nMU duSmx iDr qs`vr kr bYTy[ aunHW iksy nw iksy bhwny srdwrw isMG mwhl qy prmjIq dyhl dIAW ilKqW f`k leIAW[ iPr myrI lMmI ic`TI bwry qW koeI jvwb dyx dI vI loV nhIN smJI[ ieh bwby nwnk dI gosit rcwaux dI SurU kIqI rvwieq dw inrwdr sI[ kI ies qrHW isr& coxvIAW rcnwvW Cwpx nwl iksy msly bwry iksy nqIjy au~qy pu`ijAw jw skdw hY? nqIjw…p`qrkwrI dI pySyvr phuMc vI dm qoV geI[

 

Aw^rI g`l krnwl pulIs lweIn ivclI ‘pwS XwdgwrI lwiebryrI’ bwry q`Q qoV-mroV ky pyS krn dI hY[ ieh lwiebryrI nw kyNdr srkwr dI iksy Xojnw qihq bxI hY Aqy nw ieh gurSrn isMG qy fw. cmn lwl dI is&wirS ‘qy bxweI geI hY[ krnwl pulIs lweIn ivc 31 meI kMplYks hY jo 31 meI 1992 nMU ^wilsqwnIAW nwl krnwl ivc hoey mukwbly dOrwn mwry gey 4 pulIs mulwzmW dI Xwd ivc bxwieAw igAw hY[ iesy kMplYks ivc iek lwiebryrI hY jo aus vkq dy AYs.AYs.pI ivkws nrwiex rwey ny bxvweI[ ieh auh S^s hY ijs nMU pwS dI pihlI brsI mOky 23 mwrc 1989 nMU smwgm leI s`dw ByijAw igAw sI[ kwrn? ieh AiDkwrI aunHW swihqk m`s r`Kx vwilAW ivcoN hY ijnHW ny ‘pihl’ ivc Anuvwd ho ky CpIAW pwS, lwl isMG idl qy hor ienklwbI kvIAW dIAW kivqwvW pVHIAW sn[ ieh Anuvwd AmrjIq cMdn ny kIqw sI[ ies lwiebryrI dw audGwtn 20 PrvrI 1993 nMU hoieAw sI[ ausy swl (1993) ivc iek hor pulIs AiDkwrI svrwjbIr dw kwiv sMigRh CipAw sI[ ies dw nW sI ‘23 mwrc’ Aqy ies ivc isr& pwS bwry kivqwvW Swml hn[ kI iksy pulIs AiDkwrI dy Aijhy ivAkqIgq hMBly nMU styt nwl joVnw jwiez hY? ieh svwl is`Dw Ajmyr isMG leI hY ijs ny Awpxy kys qoN sur^rU hox leI sUby dy pulIs muKI Aqy cotI dy LIfr (jo styt dy bVy ‘pu^qw pOfy’ vjoN mShUr irhw hY) dI pnwh leI[ Ajy bhuq kuJ vkq dI ku`K ivc ipAw hY[ jdoN vI Aijhy q`QW qoN prdw auiTAw, pqw l`g jwvygw ik kOx kOx styt dy h`k ivc BugiqAw[

 

-jsvIr smr

Sant Ram Udasi seminar report

Posted in sant ram udasi with tags , on April 21, 2009 by paash

 

 

“sMq rwm audwsI ny nwbrI dI Awvwz ƒ bulMd kIqw["

 

 

70vyN jnm idn mOky ivcwr goStI

L to R -SUMAIL SINGH SIDHU,JATINDER SINGH, IQBAL KAUR UDASI( SANT RAM UDASI'S DAUGHTER)TRUST GEN SEC AJMER SIDHU

L to R -SUMAIL SINGH SIDHU,JATINDER SINGH, IQBAL KAUR UDASI( SANT RAM UDASI'S DAUGHTER)TRUST GEN SEC AJMER SIDHU

 

 

 

 

cMfIgVH

 

sMq rwm audwsI XwdgwrI kOmWqrI trst ny ienlklwbI Swier sMq rwm audwsI dy 70vyN jnm idn mOky ivcwr crcw krvweI[ ivcwr crcw dw ivSw sI, ’siBAwcwr qoN isAwsq q`k: pRsMg sMq rwm audwsI’[ mu`K BwSn Kwlsw kwlj id`lI dy ieiqhws ivBwg dy AiDAwpk sumyl isMG is`DU ny id`qw[ ies mOky sMq rwm audwsI dI DI iekbwl audwsI aucycy qOr ‘qy pu`jI Aqy aus ny audwsI dy do gIq gwey[ audwsI dw iek hor gIq sMgIq AiDAwpkw jsivMdr kOr ny vI gwieAw[

 

smwgm dOrwn sumyl isMG is`DU ny ikhw ik pMjwb ivc mu`F qoN nwbrI dI pRMprw rhI hY[ ies sbMD ivc aunHW ik`isAW. vwrW Aqy kvISrI dw izkr kridAW d`isAW ik ies pRMprw dw sdw hI ^ry bMdy dy ikrdwr dw is`Dw irSqw irhw hY[ swihq-siBAwcwr dy ipV ivc sMq rwm audwsI ies pRMprw dI lwswnI Aqy bulMd Awvwz sI[

 

smwgm dy SurU ivc sroiqAW dw svwgq kridAW sMq rwm audwsI XwdgwrI kOmWqrI trst v`loN jnrl sk`qr Ajmyr is`DU ny sMq rwm audwsI Aqy pwS dI kivqw qy isAwsq bwry cl rhI bihs dw hvwlw idMidAW ikhw ik ipCly smyN dOrwn audwsI Aqy pwS dI kivqw nMU iek dUjI dy i^lw& vrqx dw Xqn kIqw jw irhw hY[ pwS bwry ieh ikhw igAw hY ik aus ny dilqW bwry kivqw nhIN rcI, Aqy audwsI bwry ieh pRcwr kIqw igAw hY ik auh pwS dy KwilsqwnI kwqlW dw smrQk bx igAw sI[ audwsI v`loN AwpxI kivqw ivc vrqy is`KI nwl sbMDq ibMbW nMU pRsMg nwloN qoV ky pRcwirAw jw irhw hY[ s`c ieh hY ik audwsI Aqy pwS dI kivqw dy srokwr sWJy hn Aqy ieh kivqw iek-dUjI dI pUrk hY[ audwsI ny jykr QuVHW mwry lokW nMU sMboDn hoky au~Tx leI pRyirAw qW pwS ny Awpxy dOr dy bOiDk hlikAW nMU hlUixAw[ ies p`K qoN dohW dI BUimkw ieiqhwsk hY Aqy pMjwb dy ieiqhws ivc ienHW dohW kvIAW dIAW XwdW iesy rUp ivc sWBIAW peIAW hn[

 

ies crcw ivc ieh g`l auBr ik swhmxy AweI ik pMjwb dy ieiqhws ivc nwbrI dIAW rvwieqW ƒ hr smyN nwbr lokW, ienklwbI kvIAW qy bu`DIjIvIAW ny nvyN rUp nwl invwijAw hY[ audwsI ny Dwrimk ibMbW ƒ lokW leI ibhqrI dw smwj isrjx dy lyKy lwieAw hY[ aus ny Awpxy simAW dw s`c Awpxy ipMfy au~qy hMFwieAw hY[ aus ƒ id`lI dy dMigAW dOrwn sVdIAW lwSW AwpixAW dIAW l`gdIAW sn[ iesy qrHW KwlsqwnI dihSqZgrdW v`loN mwry gey swQIAW dI mOq AwpxI l`gdI hY, so auh zwr-zwr roNdw hY[ hux aus dy ienHW srokwrW ƒ pRsMg nwloN inKyV ky pyS kIqw jw irhw hY[ ieh iek`ly audwsI nwl hI nhIN sgoN nwbrI dI smu`cI pRpMrw nwl kIqw jw irhw DRoh hY[

 

bihs ivc fw. mnjIq isMG, fw. ipAwry lwl grg, Awqmw rwm, hrmnjIq isMG qy trst dy mYNbr surjIq krVw ny ih`sw ilAw[ styj dI kwrvweI jiqMdr isMG ny clweI[ ies mOky sMq rwm audwsI XwdgwrI kOmWqrI trst dy pRDwn suKivMdr kMDolw (XU.ky.) Aqy pwS XwdgwrI kOmWqrI trst dy knvInr suirMdr DMjl dy sunyhy pVHy gey[

 

 

 

 

 

Jasvir Samar’s critique of Khalistan

Posted in Paash-Rajinder Rahi with tags on April 19, 2009 by paash

lVI joVn leI dyKo lyK pwS hox dw mqlb

 

^wilsqwnI hox dw mksd

 

jsvIr smr

 

hux zwihr ho igAw hY ik Swier pwS bwry crcw ivSyS mksd qihq clweI geI sI[ ^wilsqwnIAW dw mulMkx, byS`k, ienHW dy kMmW-kwjW qoN hI hoxw hY pr ies p`KoN ieh burI qrHW mwr Kw gey hn[ ienHW dI kwrguzwrI au~qy motI ijhI ingHw vI mwrIey qW pqw l`gdw hY ik  ienHW v`loN h`QW nwl id`qIAW gMFW qW dMdW nwl vI nhIN Ku`lHxIAW[

 

ies pRsMg ivc Ajmyr isMG dw izkr krnw cwhWgw[ mYN q`QW dy AwDwr ‘qy, Aqy rwijMdr rwhI qy Ajmyr isMG nwl mulwkwqW krn ip`CoN ies nqIjy ‘qy pu`ijAw hW ik ieh Kljgx Aqy Gcolw drAsl Ajmyr isMG v`loN pwaux dw Xqn kIqw igAw hY[ auNj vI syvwmukqI dI aumry hux ies S^s nMU cMgw kMm l`B igAw hY[ ^wilsqwnIAW nMU nwiek is`D krn leI ieh S^s krnw-kihxw qW bhuq k`uJ cwhuMdw hY, kimauinstW nMU vI bhuq ku`J pu`Cxw cwhuMdw hY pr ^wilsqwnIAW dIAW kIqIAW kmweIAW vwr-vwr auhdy rwh dy roVy bx rhIAW hn[ ieh roVy cugidAW auhdw swh Pu`ilAw ipAw hY[

 

dUjy, auhdy ipCokV dw kMbl auhdw KihVw nhIN C`f irhw[ Swied iesy kr ky hux auhnMU isDWqk crcw vI rwijMdr rwhI dy auhly, luk-luk ky krnI pY rhI hY[ auhdI ieh mjbUrI spSt ids rhI hY ijs dI crcw A`gy c`l ky krWgw[

 

ij`QoN q`k ^wilsqwnIAW v`loN sMvwd rcwaux jW bihs clwaux dw svwl hY, aunHW dw rv`eIAw is`KI dy mUloN ault sI[ ieh g`l ^wilsqwn p`KI smwj SwsqrIAW ny vI icqwrI hY[ jhWgIr ny gurU Arjn dyv nwl sMvwd ivc pYx dI QW aunHW dI BOqkI hoNd Kqm kIqI ikauNik auh gurU jI nwl m`Qw lwaux jogw hY hI nhIN sI Aqy ^wilsqwnIAW ny vI ieho ku`J Awpxy ivcwrDwrk ivroDIAW nwl kIqw[

 

is`K rIq muqwbk ivroDIAW nwl ivcwrDwrk qOr ‘qy iBVnw huMdw hY Aqy iQaUrYtIklI Awpxy-Awp nMU supIrIAr is`D krnw huMdw hY[ aunHW nMU mwrnw nhIN huMdw[ ieh ivcwr iksy hor dy nhIN, ^wilsqwn p`KI smwj SwsqrI pRo. BuipMdr isMG (pMjwbI XUnIvristI, pitAwlw) dy hn[

 

gurU nwnk dyv ny is`DW nwl gosit rcw ky Awpxy ivroDIAW nMU KdyVn dI iprq pweI sI, pr ^wilsqwnIAW ny gurU nwnk dyv dI ies iprq nMU A`D ivcwilEN v`F su`itAw Aqy ivroDIAW nMU ic`q krn leI ‘gosit’ dI QW ‘golI’ vrqI[ Ajmyr isMG Awp mMndw hY ik sMGrS cwhy ijho ijhw mrzI hovy, b`uDIjIvIAW nMU Cot dyxI huMdI hY[ hux auh kih irhw hY ik kimauinstW nMU bihs dw AiDkwr hwsl krn leI isr dyxy pYxy sn[…kimauinst, ^wilsqwnIAW v`loN inSwnw bxwey geyy mzlUmW dI rwKI leI isr hI qW dy rhy sn[

 

hux bihs leI qhU hoey ^wilsqwnIAW dI Awpw pVcol au~qy Jwq qoN pihlW ‘is`K sMGrS’ bwry Ajmyr isMG dy ivcwrW ’qy Jwq pwauNdy hW[ ies nwl ie`ko Aqy Aw^rI g`l dI sUh iml jwvygI ik ieh Kljgx Aqy Gcolw pwaux ip`Cy auhdw mksd kI hY Aqy ikauN hY[ pwS dy kql qoN isr& Cy mhIny pihlW (sqMbr 1987) auh ilKdw hY:

 

Asl ivc is`K jnqw nMU ieh g`l smJwaux qy jcwaux dI loV hY ik is`K sm`isAw dw AslI h`l BwrU is`K vsoN vwlI is`K irAwsq (jW Kwilsqwn) nhIN, sgoN smwijk qy rwjsI FWcy dw mukMml jmhUrIkrn hY[ iek ^ry ArQW ivc jmhUrI lIhW ’qy ausry pMjwb AMdr is`KW smyq swry Dwrimk vrgW dy lok “AzwdI dw in`G” mwx skdy hn[ jdik gYr-jmhUrI buinAwdW ’qy ausrI BwrU is`K vsoN vwlI A`frI is`K irAwsq (Kwilsqwn) AMdr vI Awm is`K jnqw gulwmI dy nrk qoN Cutkwrw hwsl nhIN kr skygI[

 

is`K homlYNf bwry Ajmyr isMG dw ieh pVcolvW nukqw-ingHw hY[ ^wilsqwn bwry aus dy ies qrHW dy bhuq swry ivcwr hn jo auhny v`K v`K smyN pRgt kIqy[ ieh ivcwr auhdy hux vwly ivcwrW qoN mUloN hI ault hn[ auhdI ieh mjbUrI smJx leI auhdy ipCly ‘pYNfy’ au~qy au~fdI nzr mwrnI TIk rhygI[

 

1992 ivc Awpxy pYZwm gru`p dy ^wqmy qoN bwAd 1994 dy nyVy-qyVy auhny rvwieqI AkwlIAW nMU m`qW idMdy lyK A^bwrW ivc Cpvwauxy SurU kIqy[ Asl ivc kimauinst lIh C`fx ip`CoN ieh auhdw ipClI aumr leI kIqw jw irhw bMnH-su`b Bwv jugwV hI sI[ syvwmukqI dI ies aumry auhnMU ^wilsqwnI l`B vI pey ijhVy bODk kMgwlI dy BMny hoey sn[ nqIjw?…nwm Aqy nwmy p`KoN hux auhdIAW pMjy auNglW iGau ivc hn[ auhdIAW purwxIAW ilKqW d`s hI rhIAW hn ik ^wilsqwn nwl auhdw lwgw-dygw ikMnw ku hY! auhdy nwl lMmI in`jI mulwkwq qoN vI iehI g`l au~Br ky swhmxy AweI sI!!

 

hux ^wilsqwnIAW dI Awpw pVcol au~qy Jwq pwauNdy hW[ ieh pVcol dljIq isMG ib`tU dy nW hyT Cpy ikqwbcy ‘Biv`K iPr vI swfw hY’ ivc kIqI geI hY[ ies ikqwbcy dw ilKwrI iksy vI lihr dI kwmXwbI leI pMj SrqW lwzmI d`sdw hY[…

 

1) lihr dw p`K inAweIN hovy

2) lihr dw inSwnw qy pRogrwm drusq hovy

3) BrosyXog qy kwbl lIfriSp hovy

4) mzbUq jQybMdI hovy

5) lokW dI hmwieq hwsl hovy

 

au`pr Ajmyr isMG Awp ilK cu`ikAw hY ik gYr-jmhUrI buinAwdW ’qy ausrI BwrU is`K vsoN vwlI A`frI is`K irAwsq (^wilsqwn) AMdr vI Awm is`K jnqw ZulwmI dy nrk qoN Cutkwrw hwsl nhIN kr skygI[

 

jy A`frI is`K irAwsq hwsl krky vI is`KW ny Zulwm hI rihxw hY qW ies lVweI dw p`K inAWpUrn iks qrHW hoieAw! 

 

dUjI bwry ienHW dI AwpxI it`pxI hY ik Tos pRogrwm, Xojnw jW rxnIqI nhIN GVI geI[ Awp muhwrwpx vD igAw[ isDWqk qy isAwsI syD AxgOlI rih geI[

 

qIjI bwbq iliKAw hY ik lIfriSp dI hwlq bhuqI qs`lIb^S nhIN rhI[

 

cOQI bwry hwlq izAwdw hI mMdI iliKAw hY[

 

pMjvIN bwry rwie pRgt kIqI geI hY ik lokW nMU dlIl nwl kwiel krn dI bjwie ey.ky. sMqwlI dI dihSq nwl cu`p krvwaux dI D`kV ibrqI kwrn is`K sMgqW nwl suGV sMvwd Aqy rwbqw kwiem nhIN ho sikAw[

 

^wilsqwnIAW bwbq ieh ^wilsqwnIAW dw lyKw-joKw hY…

 

rqw ku ruko! Aqy ieh it`pxI vI pVHo:

 

KwVkUAW dI v`fI igxqI sdwcwrk imAwrW nMU kwiem nhIN r`K skI[ bMdUk dy zor Dn augrwaux, ies Dn dI vrqoN AwpxI in`jI AYSo-ieSrq jW zmIn-jwiedwd KrIdx leI krn dy doS Awm l`gy[ smwj suDwr lihr qihq KwVkU dsiqAW dw lokW pRqI vrqwau puls vrgw ho inbiVAw[

 

ieh it`pxI vI iksy mu^wiL& dI nhIN blik ^wilsqwn smrQk dI hI hY[

 

pwS Aqy aus dy swQI ienHW mu`idAW nMU AwDwr bxw ky hI qW ^wilsqwnIAW dI nukqwcInI kr rhy sn! Asl mu`dw styt Aqy sMgq ivckwr iv~Q r`Kx dw sI[ ^wilsqwnIAW dI lVweI ivc sMgq ndwrd hI hY[…ie`Qy ieh g`l d`sxI zrUrI hY ik au~pr id`qI it`pxI Aqy ikqwbcy ‘Biv`K iPr vI swfw hY’ dw Asl lyKk koeI hor nhIN, Ajmyr isMG hY[ ieh g`l auhny myry nwl mulwkwq dOrwn mMnI hY[

 

drAsl ^wilsqwnIAW au`qy iksy vI iksm dw koeI kuMfw nhIN sI[ ^wilsqwnIAW bwbq nkslvwdIAW Aqy pYZwmvwdIAW ivckwr &rk dw nukqw vI ieho sI[ nkslvwdIAW ny ienHW (^wilsqwnIAW) nMU styt dy h`k ivc Bugq rhy grdwn ky mu^wl&q kIqI[ pYZwmvwdIAW nMU ieh ‘kOmIAqW dI ivgVI hoeI lVweI’ lgdI sI pr ivgVI hoeI ieh lVweI kdI TIk nw ho skI[ iehnMU TIk is`D krn leI hux Ajmyr isMG nMU lMmIAW-cOVIAW ikqwbW ilK ky bwnxUM bMnHxw pY irhw hY[ ^wilsqwnIAW dI ies JUTI ‘hiQAwrbMd jMg’ nMU s`cw-su`cw mwfl dyx leI Ajmyr isMG ny Awp vI cwrwjoeI kIqI sI Aqy Awpxy gru`p v`loN kwrvweIAW kr ky ‘ieh huMdI hY lVweI Aw’ d`sx dw Xqn kIqw sI[ Swied iesy ‘kmweI’ dy AwDwr au`qy auh hor nkslI DiVAW leI ‘brwbr isr dyx vwly hI bihs krn dI kmweI kr skdy’ dI Srq lwauNdw hY pr aus (Ajmyr isMG) dw gru`p ‘pYZwm’ imQy pRogrwm muqwbk ‘lIf’ nw lY sikAw, imswl nw bx sikAw…bx vI nhIN sI skxw ikauNik buinAwdW hI by-buinAwd sn[ zwihr hY ik ^wilsqwnIAW dIAW sMgq ivroDI kwrvweIAW kwrn aunHW dw iehI hSr hoxw sI[ sMgq nMU C`f ky koeI vI qbdIlI AsMBv hY[

 

hux Ajmyr isMG nMU nkslIAW koloN cwlI swl dI kwrguzwrI bwry pu`Cx qoN pihlW AwpxI pIVHI hyT sotw Pyrnw cwhIdw sI[ aus dI AwpxI kwrguzwrI vI aunHW cwlI swlW ivc hI AwauNdI hY ijnHW bwry auh kimauinstW nMU svwl pu`Cx dw Xqn kr rhy hn[ aus nMU vI qW ku`J kr-guzrn dw mOkw imilAw sI pr aus dw gru`p vDx-Pu`lx dI QW Kurdw-Kurdw Aw^rkwr Kur igAw[

 

jdoN 1992 ivc pYZwm gru`p dw Bog ipAw qW aus dy swQI aus kol Awey sn Aqy aunHW ny AgWh dy pRogrwm bwbq pu`iCAw sI[ audoN auh (Ajmyr isMG) isrP ieMnw hI kih sikAw: swQIE! mYN quhwnMU AgvweI dyx qoN Asmr`Q hW[ qusIN ij`Qy jwxw hY, jw skdy ho[

 

ies qoN bwAd srkwr ny lokW dy pu`qW nMU GroN cu`k-cu`k KpwieAw, pr sMq Ajmyr isMG mMfIklWvwly, cMfIgVH dy sYktr 44 dI iek koTI dy eyAr kMfSnf kmry ivc auh su`K-shUlqW mwxdy rhy ijnHW bwry Awm bMdw qW soc vI nhIN skdw[ AYnH ausy qrHW ijs qrHW dljIq isMG ib`tU ikswn dy ByK ivc rihMdw mwxdw irhw[ mrhUm p`qrkwr nirMdr isMG Bu`lr ny luiDAwxy hoeI mulwkwq dOrwn jdoN ib`tU nMU pu`iCAw ik isrW au~qy k`Px bMnHI GuMm rhy muMifAW nMU ikauN nhIN d`isAw ik ‘hiQAwrbMd jMg’ C`fI jw cu`kI hY, auh vI quhwfy (ib`tU) vWg Sih ky bYT jWdy Aqy bc jWdy? ib`tU kol ies svwl dw koeI jvwb nhIN sI[

 

ib`tU dw iek hor Kulwsw sI: Awm lokW nMU mwrn dw aunHW dw koeI eyjMfw qW nhIN sI pr sRI Akwl qKq Fihx dI pIV aunHW qoN shI nhIN sI jw rhI[

 

sdky! pIV G`t krn leI Awm lokW nMU pIV dyxI pYxI sI, aunHW nMU mwrnw pYxw sI[

 

Ajmyr isMG do doglypx bwry iek hor q`Q…[ 1991 dIAW coxW bwry pYZwm gru`p dI rwie coxW ivc ih`sw lYx dI sI (A`j q`k BwvyN pRcwr ieh hI kIqw jw irhw hY ik auh bweIkwt dy h`k ivc sn) pr ^wilsqwnIAW nwl ies bwbq ijhVI mIitMg ivc ivcwr-vtWdrw hoieAw, aus ivc Ajmyr isMG ny Awpxy gru`p dy ies PYsly bwry Bw& vI nw k`FI[ aus dy Awp kihx muqwbk ‘zurAq nhIN peI’[ mgroN dlIl ieh id`qI ik ijhVy lok (^wilsqwnI) lMmw smW sMGrS ivc rhy, auh bweIkwt dy h`k ivc sn, aunHW dIAW BwvnwvW dw i^Awl r`Kxw pYxw sI[ isqmzrI&I ieh ik bweIkwt dy AYlwn leI ijhVw h`Q ilKq prcw vMifAw igAw, auh Ajmyr isMG dw iliKAw hoieAw sI[  

 

auNJ vI pYZwm gru`p dy Awzwd &YsilAW bwry ^wilsqwnIAW dI phuMc bVI s^q huMdI sI[ ^wilsqwnIAW ny qW gru`p dy cotI dy AwgU nMU soDx dw &Yslw vI kr ilAw sI[ ieh ikho ijhI gurIlw jMg sI Blw?

 

ieh hY auh hiQAwrbMd jMg ijs dI hmwieq Ajmyr isMG kr irhw hY Aqy ijs dI mu^wl&q audoN kimauinst kr rhy sn qy golIAW Kw rhy sn[ ^wilsqwnIAW dI fUMGI pux-Cwx qoN zwihr ho jwvygw ik ieh lok iks qrHW sQwpqI dy h`k ivc Bugqy! ieh g`l qW swhmxy Aw hI cu`kI hY ik iBMfrWvwly nMU ieMdrw gWDI ny iks qrHW pMjwb dIAW jVHW KoKlIAW krn leI vriqAw Aqy auh hor iks qrHW vriqAw igAw[ kimauinst vI BwvyN ieMdrw dI ies cwl dw ivSlySx krn ’c Kqw kr gey Aqy styt nwl is`DI t`kr dI QW styt dI pYdwvwr (iBMfrWvwlw) nwl burI qrHW aulJ gey[ mu`K duSmx styt dI ies kTpuqlI nMU hI mMn ilAw igAw[ ies kTpuqlI nMU styt ny sMgq dy i^lw& ijMnw vrqxw sI, vrq ilAw Aqy ijvyN kTpuqlIAW dI hoxI huMdI hY, Aw^rkwr ^wqmw ho igAw[ ijs QW ^wqmw hoieAw, aus dI mwx-mirXwdw jdoN BMg hoeI qW lok drd nwl pruMny gey[…Asl ivc ieho auh pIV Aqy drd dw dirAw hY ijs dI g`l dljIq isMG ib`tU krdw hY[ iesy drd dy dirAw kwrn mMufy GroN inkl qury[ ieh drAsl srkwr v`loN sRI Akwl q^q au`qy kIqy hmly i^Lw& lokW dw rosw sI[ ies qoN vI v`D, lokW au`qy kIqy qS`dd ny roh c aubldy muMifAW nMU ies rwh dy rwhI bxwieAw pr ^wilsqwnIAW dI, iksy eyjMfy qoN vWJI lVweI ny ienHW nMU iksy pwsy jogy nhIN C`ifAw[

 

pwS ny ‘AYNtI ‘47 PrMt-4′ (26 AkqUbr 1986) ivc iBMfrWvwly bwry iliKAw sI ik aus kol isAwsq nMU smJx dI soJI nhIN sI[

 

…hux pVoH iBMfrWvwly bwry Ajmyr isMG dy ivcwr:

 

sMq jrnYl isMG AwDuink ArQW ivc koeI ivdvwn jW bu`DIjIvI nhIN sI[ aus ny ikqwbI igAwn jW Akwdimk isKlweI hwsl nhIN sI kIqI hoeI[ auh iek swd murwdw sMq purK sI[

 

ienHW dohW it`pxIAW ivc Borw Br vI &rk nhIN hY[

 

ieh sB jwxn dy bwvjUd jy Ajmyr isMG ies dOr nMU Adu`qI vrqwrw AwK irhw hY qW ieh aus dI koeI Kws hI mjbUrI hovygI[ syvwmukqI dI aumr ivc imly nvyN kMm bwry ieSwrw au~pr kIqw hI hY pr aus dw ieh nvW ruJyvW pMjwb nMU iPr bldI bu`Qy pwaux vwlw hY[

 

pwS spSt AwKdw hY ik iBMfrWvwlw lokW nMU bldI bu`Qy pw igAw[ Ajmyr isMG ny ikauNik aus nMU AwpxI loV muqwbk nwiek bxw ky pyS krnw sI, ies leI auh ies g`l ivc vL pw idMdw hY[ ies qrHW dy BulyKy auhny AwpxIAW ikqwbW ivc pwey hn[ auh Aksr g`lW nMU smu`cy hwlwq nwloN qoV ky Awpxy ihswb nwl pyS krdw hY[ kUikAW, ‘pgVI sMBwl j`tw’ dy AwgUAW, ZdrIAW, b`br AkwlIAW Aqy Bgq isMG qy aus dy swQIAW dy kwrjW nMU auh smu`cy hwlwq nwloN qoV ky pMjwbI Aqy is`K ivroDI AwKx q`k clw jWdw hY[ auh ieh vI i&kr nhIN krdw ik aus dIAW ilKqW iksy ny pVHnIAW vI hn!

 

Bgq isMG nMU auh ieqwlvI kwmryfW mYiznI Aqy igrbwlfI dw nklcI kihMdw hY pr Awp 1982 ivc AmrIkI kwmryf bwb AvykIAn dI nkl mwridAW AwpxI pwrtI dw nW vI bwb dI pwrtI dI qrz ‘qy hI ‘rYvoilaUSnrI kimauinst pwrtI’ r`Kdw hY[ iPr kyrl dy kwmryf ky. vyxU ip`Cy l`g ky pMjwbI kOmIAq dIAW g`lW krdw hY[ Aw^rkwr isAwsq qoN kory iBMfrWvwly dy crnIN l`g jWdw hY Aqy kimauinstW nMU rwh dy roVy qs`vr krdw hY[ clo, iBMfrWvwly kol qW smu`cy hwlwq nMU hMGwlx dI soJI nhIN sI pr auhdw Awpxw qW mwrksI-lYinnI smJ vwlw ipCokV sI[

 

jwpdw ik ausdw swrw zor hux Awpxw ipCokV Dox ‘qy l`igAw hoieAw hY[ kI ipCokV ies qrHW Doqw jw skdw hY? isr& iek g`l hor krky AwpxI g`l bMd krdw hW…

 

sWJy nwgI rY~fI gru`p ivc ijs ie^lwkI nukqy nMU AwDwr bxw ky Ajmyr isMG ny lIfriSp dI nukqwcInI kIqI sI, ausy ic`kV ivc auh Awp vI jw if`igAw[ su`cy ie^lwk dw JMfw bulMd krn vwlw Awp ^rw nw au~qirAw[ iek vwr, hux aus dy ivcwrDwrk sihXogI hirMdr isMG mihbUb ny vI ieMtrivaU leI Awey p`qrkwrW qoN Ajmyr isMG dy ie^lwk bwry pu`C ilAw sI[ myry im`qr Ajmyr is`DU ny bwbw bUJw isMG bwry ikqwb ilKxI SurU kIqI qW myry v`loN sMprk krn ‘qy Ajmyr isMG ny ie^lwk dy nukqy bwry hI ilKx dI ie`Cw pRgt kIqI sI[ aus muqwbk bwbw bUJw isMG ie^lwk au`qy byh`d zor idMdy sn[ ieh v`KrI g`l hY ik ^wilsqwnIAW bwry ikqwbW ilKx qoN hI aunHW nMU ivhl nw l`igAw Aqy aunHW Awpxy pihly ieSt bwbw bUJw isMG bwry kuJ nw iliKAw[

 

Ajmyr isMG dIAW isAwsI klwbwzIAW qoN zwihr hY ik ienHW srgrmIAW ip`Cy aus dw mksd kI hY[ ^wilsqwnIAW dI ZYr-AmlI phuMc bwry qW sMgq swhmxy qW Axigxq g`lW Aw hI cu`kIAW hn[ styt Aqy sMgq ivckwr irSqw idn-bidn bodw huMdw jw irhw hY[ drAsl sMgq dy Cutkwry dw rwh AijhIAW klwbwzIAW Aqy AijhI phuMc ivcoN nhIN inklxw[ sMgq dy Cutkwry leI iksy hor mMc au`qy KVH ky aus nMU s`dw dyxw pYxw hY[ Ajmyr isMG nMU vI ies g`l dw pqw hY pr kuJ kwrnW krky hux aus dIAW qrjIhW hor hn[ ienHW dw nw ^wilsqwn Aqy nw hI styt iKlw& lVweI nwl koeI vwsqw hY[